A A A

ŻYWIENIE DIETETYCZNE W CUKRZYCY

Cukrzyca należy do chorób przemiany materii. W cukrzy­cy dochodzi' do zaburzeń użytkowania cukrowców. Cukrowce do­starczane do ustroju w posiłku pod wpływem enzymów trawien­nych rozkładają się w przewodzie pokarmowym na tak małe czą­steczki, że mogą być wchłonięte przez ścianę jelita. Te małe cząsteczki, z których składają się cukrowce, nazywają się jedno-cukrami. Należy do nich glukoza. Przedostaje się ona przez ścianę jelita do krwi i wraz z nią do narządów ustroju, które ją wychwytują i zużywają, gromadząc jako materiał zapasowy (gli- kogen) lub też od razu spalają. Narządami wykorzystującymi glukozę są wątroba, mięśnie, układ nerwowy, tkanka tłuszczowa. Wychwytywanie glukozy z krwi i użytkowanie jej przez ko­mórki zależy od hormonu insuliny. Insulina jest hormonem wydzielanym do krwi przez tzw. ko­mórki beta, zlokalizowane w wysepkach Langerhansa, umiejsco­wione w trzustce. Tak więc układ wysepkowy składa się z poje­dynczych ognisk komórkowych, położonych w trzustce na podo-pieństwo wysepek. Jeśli zaopatrzenie ustroju w insulinę jest zbyt małe lub jeśli hormon nie jest w pełni skuteczny, pojawiają się zaburzenia prze­miany cukrowców. Cukrzyca jest właśnie chorobą, która powstaje wówczas, gdy w ustroju jest mało insuliny lub nie ma jej wcale, albo też jeśli insulina nie wywiera właściwego działania. W tych warunkach komórki tkanek i narządów ustroju nie wykorzystują glukozy, jej poziom we krwi podnosi się, a przy pewnej- wartości stężenia glukoza przedostaje się przez nerki do moczu i zamiast ulegać zużytkowaniu przez komórki jest tracona z moczem. " W niewielu chorobach dieta odgrywa tak wielką rolę jak w cukrzycy. W łagodnych postaciach cukrzycy zaburzenia prze- miany cukrowców mogą ustępować pod wpływem leczenia samą dietą. Dotyczy to cukrzycy typu dorosłych (cukrzyca typu II), u których choroba rozpoczyna się nierzadko bez obja- wów i przebiega skrycie. Ta postać cukrzycy często kojarzy się z nadwagą i otyłością. W wielu przypadkach redukcja nadwagi • dietą niskoenergetyczną oraz przestrzeganie zasad diety cukrzy- cowej powoduje całkowitą normalizację zaburzeń gospodarki cu- krowcowej. , Jednak nie zawsze cukrzyca może być leczona samą dietą, często trzeba dołączyć leki zwiększające zużycie glukozy przez komórki iw ten sposób obniżające poziom glukozy we krwi. Naj­silniej i najbardziej fizjologicznie działającym lekiem normują­cym poziom glukozy w cukrzycy jest insulina. Stosowane są także doustne preparaty obniżające stężenie glukozy we krwi. Podstawą leczenia cukrzycy jest zawsze dieta zaplanowana przez lekarza, zrozumiana przez pacjenta i umiejętnie przestrze­gana. Cel diety. Celem diety w cukrzycy jest: pokrycie zapotrzebowania energetycznego pacjenta w sto­sunku do jego biologicznych potrzeb życiowych i zajęć zawodo­wych, utrzymanie codziennie na jednakowym poziomie wzajem­nych proporcji energetycznych składników pokarmowych, jak i całkowitej ich ilości w ciągu doby, zapobieganie gwałtownym, szkodliwym zwyżkom poziomu glukozy we krwi przez wykluczenie z diety produktów spożyw­czych zawierających cukier w formie czystej, dostarczenie pożywienia bogatego w witaminy i sole mi­neralne. Ogólne właściwości diety. Wartość energetyczna diety zależy przede wszystkim od masy ciała pacjenta i jego aktywności fi­zycznej. Około 75% chorych ma nadwagę, a wielu z nich jest otyłych. U chorych z nadmierną masą ciała należy stosować diety redukcyjne. Osoby te muszą zlikwidować nadwagę lub otyłość. Tabela 58 Wymienniki owocowe (wg J. Tatonia) (1 wymiennik zawiera 10,0 g cukrowców, 165 kJ, tj. 40 kcal) Gatunek owoców Orientacyjna miara domowa Masa C Jabłka świeże 1 małe 80 Gruszki świeże 1 sztuka 120 Śliwki świeże 12 sztuk małych > 70 Śliwki suszone 5 sztuk 20 Jagody świeże 2/3 miarki 150 Wiśnie, czereśnie świeże 12 dużych 75 Pomarańcze 1 mała 100 Cytryny 2 małe 200 Brzoskwinie 1 duża 1G0 Morele świeże 2 duże 100 Melony świeże 1 porcja 200 Nie.należy redukować masy szybciej niż 1 kg w ciągu 2-^-3 ty­godni. Według Tatonia po uzyskaniu obniżenia masy ciała w okre­sie stosowania diety niskoenergetycznej (ok. 5000 kJ, tj. 1200 kcal/dobę) przepisuje się dietę o wyższej wartości energetycznej 6600-=-7500 kJ, tj. 1600-T-1800 kcal/dobę). Zapotrzebowanie ener­getyczne osoby dorosłej o prawidłowej masie, nie pracującej fi- Wymienniki warzywne (wg ,T. Tatonia) (1 wymiennik zawiera 7,0 g cukrowców, 3,0 g białek, 150 kJ, tj. 36 kcal) Gatunki warzyw Orientacyjna miara domowa Masa g Buraki 1/2 miarki 100 Marchew 1/2 miarki 100 Groszek zielony, świeży 1/2 miarki 100 Cebula 1/2 miarki 100 Rzepa, brukiew 1/2 miarki 100 Tabela 60 Wymienniki chlebowe (wg J. Tatonia) (1 wymiennik zawiera 15,0 g cukrowców, 2,0 g białek, 285 kJ, tj. 68 kcal) Rodzaj pokarmu Orientacyjna miara domowa Masa g Chleb (wszystkie rodzaje) 1/2 małej kromki 25 Biszkopty 1 sztuka - 35 G rzanki 2 sztuki 35 Mąka 2 łyżki stołowe 20 Ziarna zbóz gotowane 1/2 miarki 100 Ziarna zbóż suche —■>' 20 Ryż, Kasza gotowana 1/2 miarki 100 Makaron 1/2 miarki 100 Suchary 1 sztuka 20 Bób suchy, gotowany 275 miarki 90 Groch suszony, gotowany 2/5 miarki 90 Ziemniaki pieczone lub gotowane 2/5 miarki 100 Ziemniaki puree 2/5 miarki 100 zycznie na ogół nie powinno przekroczyć 7500-^-8400 kJ/dobę (1800-^2000 kcal/dobę), zaś osoby dorosłej o prawidłowej masie ciała, wykonującej średnią pracę fizyczną 11 700 kJ/dobę (2800 kcal/dobę). W cukrzycy^z niedoborem masy ciała należy podawać pokarmy o wyższej wartości energetycznej. Ograniczeniom ilościowym i jakościowym podlegają tłuszcze i cukrowce. W związku z podatnością chorych na cukrzycę do wczesnej miażdżycy omawiana dieta musi spełniać również wa­runki diety przeciwmiażdżycowej. Odnośnie cukrowców ograni­czeniom podlegają cukrowce łatwo przyswajalne. Stąd w diecie redukuje się dodawany cukier i słodkie potrawy. Ogólne zasady diety. Zasady diety w cukrzycy są następujące: Wartość energetyczna diety powinna być dostosowana do rzeczywistej masy ciała (jeżeli nie ma potrzeby redukcji lub zwiększenia masy ciała), wzrostu, wieku, płci i aktywności fi­zycznej. Ograniczenie lub zupełne usunięcie z diety cukrowców ła­two przyswajalnych, jak cukier i potrawy o znacznej jego zawar­tości (słodkie ciasta, miód, syropy, inne słodycze). Ilość cukrow­ców przewidzianych w dziennej racji pokarmowej chorego na cu­krzycę o prawidłowej masie ciała wynosi 250H-300 g na dobę. Do­starczają ich produkty zbożowe i ziemniaki. Ograniczenie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, zwiększe­nie w racji pokarmowej olejów roślinnych (olej słonecznikowy, sojowy), tak jak w diecie ludzi chorych na miażdżycę tętnic. Ograniczenie spożycia cholesterolu do 300-f-500 mg dziennie. Ilość białka w diecie chorego na cukrzycę leczonego insu­liną powinna być zwiększona. Dietę należy rozłożyć na 4 lub 5 posiłków dziennie i prze­strzegać tych samych godzin ich spożywania. Tabela 61 Wymienniki mięsne (wg J. Tatonia) (1 wymiennik zawiera 7,0 g białek, 5,0 tłuszczów, 305 kJ, tj. 73 kcal) Rodzaj pokarmu Orientacyjna porcja domowa Masa g Mięso przeciętnie chude, bez kości (wołowina, cielęcina, konina, ba- ranina, drób) 1/2 porcji 301 Ryby (dorsz, makrela, śledzie, tuń- czyk, szczupak, karp, plastuga, leszcz), raki 1/2 porcji 301 Sardynki 3 średnie 30 Wędliny kiełbasa szynkowa 4/5 porcji 50 kiełbasa serdelowa 4/5 porcji 50 kiełbasa siekana wieprzowa 1/2 porcji 30 salami 3/4 porcji ■45 szynka 3/4 porcji 40 Sery ser śmietankowy 3/4 porcji 40 ser pemotłusty 3/4 porcji 40 ser połtłusty 4/5 porcji 50 ser z. chudego mleka ' 1 porcja 60 1 Określenie masy dotyczy pokarmów po ugotowaniu. Ze względu na ograniczenie ilości tłuszczu w diecie cukrzy­cowej stosuje się takie metody przyrządzania potraw, które nie wymagają dodawania tłuszczu podczas obróbki termicznej. Sto­suje się więc gotowanie w wodzie i na parze, duszenie bez tłusz­czu i pieczenie w pergaminie lub w folii aluminiowej. Tłuszcz dodaje się do potraw w postaci surowego masła lub olejów roślinnych (np. do sałatek i surówek). ' Warzywa i owoce stosowane w celu dostarczenia odpowiedniej ilości witamin i składników mineralnych można podawać zarówno gotowane jak i surowe. Jeżeli występuje konieczność usunięcia z diety cukru, napoje i potrawy należy słodzić sacharyną. Układając dietę cukrzycową należy pamiętać, aby jej wartość energetyczna oraz stosunek ilościowy białek, tłuszczów i cukrow­ców był stały, zmieniać należy tylko rodzaje pokarmów. Dużym ułatwieniem jest stosowanie wymienników die­tetycznych będących różnymi artykułami żywnościowymi, -które zawierają zbliżone ilości białka, tłuszczu, cukrowców oraz Rodzaj pokarmu Orientacyjna porcja domowa Masa g Mleko pełne Mleko pełne w proszku (suche) Maślanka 1 miarka 1/2 miarki 1 miarka 250 35 250 Tabela 63 Wymienniki tłuszczu (wg J. Tatonia) (1 wymiennik zawiera 5,0 g tłuszczów, 185 kJ, tj. 45 kcal) Rodzaj pokarmu Orientacyjna miara domowa Masa g Masło, margaryna Majonez Oleje lub topione tłuszcze Orzechy włoskie Bekon Oliwki 1 łyżeczka 1 łyżeczka 1 łyżeczka 6 małych 5 małych plastrów 1/2 porcji 5 5 5 10 50 10 Wymienniki mleczne (wg J. Tatonia) (1 wymiennik zawiera 12,0 g cukrowców, 8,0 g białek, 10,0 g tłuszczów, 710 kJ, tj. 170 kcal) mają podobną wartość energetyczną. Wymiennikami mogą być produkty w obrębie tej samej grupy składników pokarmowych. W tabelach 58-t-63 przedstawiono zestawienie wymienników najczęściej spożywanych produktów. Ilość ich podano w gramach oraz w orientacyjnych miarach domowych, jak miarka (250 cm3), łyżka stołowa, łyżeczka, porcja, sztuka. Ilość cukrowców, białek i tłuszczów wyrażona w gramach w trzech dietach o różnej wartości energetycznej jest następu­jąca: Dieta 1 Dieta 2 Dieta 3 5000 kJ 9200 kJ 12 600 kJ tj. 1200 kcal tj. 2200 kcal tj. 3000 kcal Cukrowce 125 265 300 Białka 60 90 120 Tłuszcze 50 80 145 Zalecany rozkład cukrowców w gramach w poszczególnych po­siłkach w dietach o różnej wartości energetycznej jest nastę­pujący: Dieta 1 5000 kJ tj. 1200 kcal Dieta 2 9200 kJ tj. 2200 kcal Dieta 3 12 600 kJ tj. 3000 kcal I śniadanie 28 48 72 II śniadanie 27 54 42 Obiad 40 86 102 Kolacja 30 77 84 Przed snem bułka lub mała kromka chleba z serem Ważniejsze produkty zalecane i przeciwwskazane w żywieniu chorych na cukrzycę są podane w tabeli 64. Z potraw, które mają zastosowanie przy planowaniu jadłospi­sów diety w cukrzycy, należy wymienić: I śniadanie — mleko, napój mleczny, zupa mleczna, pieczy­wo mieszane, masło, majonez na białku jaja, chuda wędlina, chudy twaróg, dodatek wa­rzyw lub owoców. II śniadanie — surówka warzywna, twaróg z jabłkiem, owoce z herbatnikiem. Obiad — zupy czyste, zupy warzywne bez ziemniaków, kasz, makaronów (np. barszcz czerwony, barszcz biały, zupa pomidorowa), zupy z do­datkami wg ilości przewidzianej w racji po­karmowej (tab. 65), potrawy z chudego mięsa, drobiu lub ryb — gotowane, pieczone w per­gaminie lub w formie budyniów, potrawy z twarogu, warzywa gotowane lub surówki z dodatkiem oleju, owoce, ziemniaki, kasza, ma­karon. Podwieczorek — pieczywo z twarogiem lub chudą wędliną, mus owocowy z herbatnikiem, napój owocowy, o-woce. Tabela 64 Produkty wskazane Produkty przeciwwskazane Oleje roślinne — sojowy, słonecz­nikowy, kukurydzany Masło roślinne pod nazwą „Vita" w ograniczonej ilości Masło w ograniczonej ilości Mleko i biały ser — chude Białko jaja 1 Mięso, drób, ryby — chude Wędliny chude (wołowe, szynka, polędwica, kiełbasa szynkowa) Cukier w ograniczonej ilości wg wskazań lekarza inne rodzaje olejów inne rodzaje margaryn, smalec, sło­nina, łój wołowy i barani śmietana mleko i biały ser — tłuste, sery żółte i topione żółtko jaja mięso, drób, ryby — tłuste, wątro­ba, mózg, nerki wędliny wieprzowe tłuste miód, dżem, słodycze Ważniejsze produkty zalecane i przeciwwskazane w diecie w cukrzycy 1 Wskazane jest białko jaja; natomiast można dodatkowo do potraw użyć nie wię­cej niż 1/4 całego jaja na dzień, co odpowiada spożyciu 1,5 jaja raz na tydzień. diety cukrzycowej (8400- kJ, tj. 2000-ł-2200 kcal) 1. 3 białka MB tłuszcze I—j cukrowce Rys. 17. Procentowy udział białek, tłuszczów i cukrowców w wartości energetycznej •9200 Kolacja — ryba lub drób w galarecie, ryba po grecku, le- niwe pierogi, sałatka jarzynowa jeśli równo­cześnie jest podana wędlina, twaróg lub inny produkt zawierający białko zwierzęce, napój mleczny, owocowy, herbata z cytryną. Tabela 65 Dzienna racja pokarmowa diety cukrzycowej łatwo strawnej (białka 88 g, tłuszcze 65 g, cukrowce 265 g) Naz wa^pr oduktu Ilość g Przybliżona wartość energetyczna Zamienniki (pod względem wartości energetycznej) kJ | kcal Produkty zbożowe pieczywo mieszane mąka i makarony kasze różne 270 20 15 2761 293 230 660 70 65 lub 30 g pieczywa lub 20 g kaszy lub 20 g pieczywa lub 15 g mąki lub 15 g makaronu Mleko i produkty mleczne mleko (2°/« tłuszczu) twaróg chudy 250 80 502 356 120 85 lub i75 g mleka (ok. 2/3 szklanki) Jaja 1 (1 szt. — białko) 30 59 14 Mięso, drób, ryby, wędliny — chude (bez odpadków) mięso, drób, ryby wędliny 120 50 690 418 165 100 lub 85 g chudej wędliny lub 70 g chudego mięsa Masło roślinne pod nazwą „Vita" 5 155 37 Inne tłuszcze olej sojowy 40 1506 360 Ziemniaki (bez odpadków) 250 920 220 Warzywa i owoce (bez odpadków) warzywa owoce 6:o 300 649 628 155 150 część warzyw można za­mienić na owoce Cukier 10 167 40 lub 12 g miodu lub 15 g dżemu Razem — 10% ok. 9334 8400 2231 2000 1 W racji pokarmowej jest podane tylko białko jaja; można dodatkowo do potraw uiyć nie więcej niż 1/4 całego jaja na dzień, co odpowiada spożyciu 1,5 jaja raz na tydzień w postaci gotowanego jaja na miękko^lub w koszulce. Posiłek Nazwa potrawy Nazwa produktu Ilość Wartość energet. S kJ kcal I śnia­danie kasza manna na mleku pieczywo mieszane masło lub masło roślinne pod na­zwą „Vita" kiełbasa warzywa sezonowe herbata mleko kasza manna pieczywo mieszane masło lub masło ro­ślinne pod nazwą „Vita" kiełbasa szynkowa warzywa sezonowe herbata, cukier 250 20 100 5 30 100 5 502 293 1025 155 ,173 109 84 120 70 245 37 42 26 20 2341 560 II śnia­danie bułka maślana sok pitny jabłkowy bułka maślana sok pitny jabłkowy 50 125 577 201 139 48 778 187 Obiad zupa jarzynowa z lanymi kluska­mi bitki wołowe duszone ziemniaki buraki włoszczyzna kapusta włoska kalafior fasola szparagowa mąka pszenna białko jaja koperek wołowina b/k cebula mąka pszenna olej sojowy ziemniaki buraki jabłka mąka pszenna olej sojowy 50 40 60 50 20 15 3 120 20 5 15 250 200 20 2 10 79 59 42 79 289 29 619 29 71 565 912 293 42 29 377 19 14 10 19 69 7 148 7 17 135 218 70 10 7 90 3514 840 Pod­wie­czorek bułka z pieczenia wołową sok warzywny bułka wrocławska pieczeń wołowa sok warzywny olej sojowy 30 20 150 10 218 113 146 377 52 27 35 90 854 204 Kolacja makaron z owoca­mi chleb graham twaróg chudy ze szczypiorkiem herbata (bez cukru) makaron olej sojowy . , śliwki cukier chleb graham twaróg chudy mleko szczypiorek herbata 30 5 100 5 30 50 50 10 473 188 276 84 301 218 100 .17 113 45 66 20 72 52 24 4 1657 396 Razem — 10% ok. 9144 8400 2187 2000 Jadłospis przykładowy w diecie w cukrzycy (wzór A) Ilość Wartość energet. Posiłek Nazwa potrawy Nazwa produktu g kJ | kcal I śnia­danie kawa zbożowa z mlekiem pieczywo mieszane masło lub masło roślinne pod na­zwą „Vita" chuda wędlina warzywa sezonowe ciasto drożdżowe owoce sezonowe kawa zbożowa mleko pieczywo mieszane masło lub masło ro­ślinne pod nazwą „Vita" polędwica warzywa sezonowe ciasto drożdżowe (bez jaj i masła) owoce sezonowe 5 250 100 5 30 50 40 100 502 1025 155 167 59 510 205 120 245 37 40 14 122 49 2623 627 II śnia­danie pieczywo kiełbasa majonez herbata jabłka pieczywo kiełbasa szynkowa majonez na białku jaja herbata, cukier jabłka 55 20 5 5 150 565 130 188 84 301 135 31 45 20 72 1268 303 Obiad zupa ogórkowa pieczywo szaszłyk z wołowiny1 ziemniaki marchew z grosz­kiem zielonym włoszczyzna ziemniaki ogórki kwaszone mąka pszenna olej sojowy pieczywo wołowina b/k włoszczyzna olej sojowy ziemniaki marchew groszek 50 50 80 10 5 50 120 50 10 200 100 50 70 184 42 146 188 515 619 79 377 728 126 92 19 44 10 35 45 123 148 19 90 174 30 22 - 3175 759 Pod­wie­czorek galaretka owocowa owoce sezonowe żelatyna syrop malinowy 100 10 10 205 142 109 49 34 26 453 109 Kolacja pierogi leniwe surówka z warzyw sezonowych herbata (bez cukru) twaróg chudy mąka pszenna białko jaja olej sojowy warzywa sezonowe olej sojowy lub ma­jonez na białku jaja herbata 80 30 30 10 170 10 347 435 59 377 184 377 83 104 14 90 44 90 1779 425 Razem —10% ok. 9301 84i)0 2223 2000 1 Lub mięso gotowane, zmielone z dodatkiem zielonego kopru i dwóch łyżek chu­dego rosołu. Jadłospis przykładowy w cukrzycy (wzór B) Ilość Wartość Posiłek Nazwa potrawy Nazwa produktu en erg et. g ki kepi I śnia- mleko mleko 200 4U2 96 danie pieczywo mieszane pieczywo mieszane 100 1025 245 pasta z kiełbasy kiełbasa szynkowa 30 192 46 olej sojowy lub majo- 377 90 nez na białku jaja 10 przecier pomidorowy 5 25 6 owoce sezonowe owoce sezonowa 170 347 83 2368 566 II śnia- bułka paryska bułka paryska 35 368 88 danie chuda wędlina lub chuda wędlina lub chude gotowane chude gotowane 23 mięso mięso 20 96 majonez majonez na białku jaja 10 377 90 warzywa sezonowe warzywa sezonowe 80 88 21 herbata herbata, cukier 5 84 20 1013 242 Obiad barszcz ukraiński buraki 100 146 35 z ziemniakami włoszczyzna 50 79 19 kapusta włoska 50 75 18 fasola szparagowa 45 63 15 pomidory 50 59 14 ziemniaki 250 912 218 kurczak w potrawce kurczak 120 598 143 włoszczyzna 50 79 19 mąka pszenna 5 71 17 olej sojowy 5 188 45 zielona pietruszka ryż ryż 45 657 157 olej sojowy 4 113 27 surówka z sałaty sałata 30 17 4 i ogórka lub ogórek świeży 70 33 8 inna z warzyw olej sojowy lub majo- sezonowych nez na białku jaja 10 377 90 3467 829 Pod- kisiel z przecieru owoce sezonowe 120 247 59 wie- owocowego mąka ziemniaczana 8 113 27 czorek bułka wrocławska bułka wrocławska 50 544 130 90 4 216 Kolacja budyń z twarogu twaróg chudy 80 347 83 ma^ło lub masło rośli- nne pod nazwą „Vita" 5 155 37 białko jaja 30 59 ' 14 mąka pszenna 30 435 104 mlekp 50 100 24 olej sojowy 2 75 18 bułka tarta 3 46 11 napój z jabłek jabłka 80 159 38 cukier 5 84 20 1460 349 Razem 9213 2202 -10% ok. 8400 2000 Tabela 68 Jadłospis przykładowy w diecie w cukrzycy (wzór C) Posiłek Nazwa potrawy Nazwa produktu Ilość Wartość energet. g kJ kcal I śnia­danie kawa zbożowa z mlekiem pieczywo mieszane masło lub masło roślinne „Vita" twaróg chudy surówka z warzyw sezonowych kawa zbożowa mleko pieczywo mieszane masło lub masło ro­ślinne „Vdta" twaróg chudy warzywa mieszane olej sojowy lub ma­jonez na białku jaja 5 250 100 5 80 100 7 502 1025 155 347 109 264 120 245 37 83 26 63 2402 574 II śnia­danie ciasto drożdżowe herbata owoce sezonowe ciasto drożdżowe (bez jaj i masła) herbata, cukier owoce sezonowe 40 5 80 510 84 163 122 20 39 757 181 Obiad zupa pomidorowa z ryżem sztuka mięsa ziemniaki fasola szparagowa jabłko pieczone włoszczyzna pomidory (lub koncentrat po­midorowy) ryż olej sojowy sztuka mięsa ziemniaki fasola szparagowa bułka tarta olej sojowy jabłko 50 150 (40) 35 2 100 250 200 2 8 100 79 172 510 75 920 912 318 29 301 201 19 41 122 18 220 218 76 7 72 48 3517 841 Pod­wie­czorek mus z owoców heTbatniki owoce białko jaja cukier herbatniki 120 30 5 30 247 59 84 519 59 14 20 ' 124 909 217 Kolacja mięso duszone z warzywami makaron bułka paryska herbata warzywa mieszane wołowina olej sojowy makaron olej sojowy bułka paryska herbata 100 70 3 40 5 25 109 360 113 628 188 264 26 86 27 150 45 63 1662 397 Razem — 10% ok. 9247 8400 2210 2000 Jadłospis przykładowy w diecie w cukrzycy (wzór D) Dzienna racja pokarmowa (tab. 65) i jadłospisy dla diety stoso­wanej w cukrzycy (tab. 66-H69) zostały opracowane w Zakładzie Patofizjologii Klinicznej i Dietetyki Instytutu Żywności i Ży­wienia. Kierownik: prof. dr hab. n. med. W. B. Szostak. Procentowy udział białek, tłuszczów i cukrowców w wartości energetycznej w diecie cukrzycowej przedstawiono na rysun­ku 17: ĆWICZENIA Wykonać jadłospis dla chorego na cukrzycę według dowolnego wzoru (wzór A, B, C lub D). Zaplanować jadłospis diety cukrzycowej o wartości energetycznej 5000 kJ (1200 kcal) i 9200 kJ (2200 kcal).